Context
In Tanzania woont ongeveer 60% van de bevolking op het platteland
en werkt in de landbouw. Koffie vertegenwoordigt zo'n 20% van de
nationale exportinkomsten. Bijna alle koffie komt van kleine
boerenbedrijven, slechts een klein deel van plantages. Tanzania
produceert zowel Arabica als Robusta koffie. Robusta komt uit
Kagera in het uiterste noordwesten van het land, een geïsoleerde
streek aan het Victoriameer. Dit gebied telt voornamelijk
traditionele dorpen met weinig basisfaciliteiten zoals wegen,
water, scholen of gezondheidszorg. Naast koffie produceren de
boeren bananen, maïs, sorghum en bonen voor eigen gebruik en voor
de lokale markt.
Ontwikkeling
De liberalisering van de landbouwsector eind vorige eeuw
stimuleerde KCU zich om te vormen van een door de overheid gestuurd
verkoopapparaat naar een marktgerichte onderneming. De organisatie
pakte de logistiek aan en investeerde in kwaliteit. Er kwamen
lokale verkiezingen voor het bestuur van de coöperaties. Een enorme
vooruitgang voor KCU was de toekenning van het Max Havelaar
keurmerk. Twintig procent van de oogst van de Robusta bonen gaat nu
weg tegen fairtrade voorwaarden, waaronder de ontwikkelingspremie.
Deze wordt onder andere benut voor middelbaar onderwijs in de regio
en voor omschakeling naar biologische verbouw om de kansen op de
markt te vergroten.
Rol Fair Trade Original
Fair Trade Original investeert sinds het begin van de
handelsrelatie met KCU in begeleiding en cursussen, zowel op het
niveau van de unie als van de dorpscoöperaties. De eerste jaren
stond de verbetering van de kwaliteit centraal, bijvoorbeeld door
het opzetten van een kwekerij voor de vervanging van verouderde
koffieplanten. Meer recentelijk gaat het om leiderschap, financieel
beheer en inzicht in het functioneren van de internationale markt.
KCU heeft een strategisch plan opgesteld en er is een start gemaakt
met het opzetten van een kwaliteitsmanagementsysteem. Traceability
(waar komt een partij geleverde koffie exact vandaan) speelt
hierbij een centrale rol. Sinds 2009 begeleidt Fair Trade Original
KCU bij het automatiseren van bedrijfsprocessen en het opzetten van
een database waarin alle belangrijke gegevens wat betreft
koffieproductie en -afzet verwerkt kunnen worden. Het vraagt in de
komende jaren een enorme inspanning om tot op dorpsniveau het
systeem ingevoerd te krijgen.
Toekomst
Vrouwen in Tanzania kunnen geen land bezitten (ze kunnen wel
pachten), en de inkomsten uit de koffie gaan naar het coöperatielid
op wiens naam het land staat. Een speerpunt van KCU is dan ook de
positie van de boerinnen. Speciale programma's stimuleren hen om
lid te worden en in de lokale besturen zitting te nemen. In 2010
zijn 20% van de leden vrouwen. Daarnaast wil KCU het programma voor
biologische verbouw verder uitbreiden en de marktpositie verbeteren
op de fairtrade markt. Fair Trade Original werkt samen met de
Engelse fairtrade organisatie TWIN aan versterking van het
management en de administratie van de coöperaties op dorpsniveau.
De individuele coöperatieleden worden getraind om meer inbreng te
hebben in het beleid.