Context
De eerste
sinaasappelbomen werden door de Portugezen in de 16e eeuw naar
Brazilië gebracht. Op dit moment neemt Brazilië 30% van de
wereldwijde sinaasappelproductie voor zijn rekening, waarvan 98%
bestemd is voor de export. De sinaasappelindustrie biedt meer dan
400.000 mensen werk in de regio's São Paulo en Paraná. In 1999
startte FLOI (de internationale organisatie achter het Max Havelaar
Keurmerk) in de deelstaat Paraná het project Suco Justo: eerlijk
sap, met als doel de seizoensarbeiders in de sinaasappelteelt te
ondersteunen.
Ontwikkeling
ACIPAR werd opgericht in
1995 als belangenorganisatie van sinaasappelboeren. In 2007 werd
een herstructurering van de organisatie afgerond, om te kunnen
blijven voldoen aan de fairtrade criteria. Men nam afscheid van de
grote en middelgrote boeren. Wat resteerde was een organisatie van
75 kleine boeren met in totaal 1.515 hectare land. Intussen hebben
enkele nieuwe boeren zich aangesloten. Voor de leden van ACIPAR
biedt de fairtrade markt garanties voor de afname van een deel van
hun fruit. De boeren ontvangen een eerste betaling bij het
afleveren van hun fruit, en aan het eind van het jaar een aandeel
in de winst van de betreffende concentraatfabriek. De
arbeidsomstandigheden in de twee zeer modern geëquipeerde
concentraatfabrieken zijn uitstekend. Er is veel aandacht voor
milieuaspecten.
Rol Fair Trade
Original
In eerste instantie kwamen uitsluitend de
seizoensarbeiders in aanmerking voor de ontwikkelingspremie die
verbonden is aan de fairtrade handelsvoorwaarden. De daartoe
opgerichte organisatie ARPROCLAN heeft programma's opgezet voor
onder andere medische en tandheelkundige zorg ('Terug naar de
glimlach'), vrije tijdsprogramma's en scholing. Met ingang van 2008
wordt de ontwikkelingspremie over de afzet van de aangesloten
boeren rechtstreeks overgemaakt naar ACIPAR. Met een deel ervan
blijft ACIPAR programma's van ARPROCLAN ondersteunen, die ook ten
goede komen aan de plukkers die de eigen leden inhuren. Met een
ander deel wil men voor de leden zelf gezamenlijke aankopen doen
(beschermende kleding, ladders, bestrijdingsmiddelen) en een
voorlichtingscursus over milieu- en arbeidswetgeving verzorgen. Met
haar inkoop van sinaasappelconcentraat draagt Fair Trade Original
hieraan bij. Tijdens een bezoek aan ACIPAR zijn de eerste
gesprekken gevoerd over een intensievere samenwerking.
Toekomst
De
sinaasappelsector in Brazilië wordt in toenemende mate overheerst
door een klein aantal verwerkende bedrijven die steeds vaker op
grote plantages zelf sinaasappels verbouwen. Dit maakt de situatie
van de toeleverende kleine en middelgrote citrusproducenten
kwetsbaar. Daarnaast zijn de productiekosten gestegen, bijvoorbeeld
door de hoge olieprijzen. Toegang tot de exportmarkt, waar
sinaasappelconcentraat onder eerlijke handelsvoorwaarden verkocht
kan worden, is en blijft daarom voor hen van groot
belang.